Психоанализ

Психоанализ – бул адамдын ички дүйнөсүн, аң-сезимсиз процесстерин терең изилдеген, психикалык ден соолукту чыңдоого жана жеке өсүүгө багытталган уникалдуу жардам берүүчү кесип. Бул ыкма биздин ойлорубуз, сезимдерибиз жана жүрүм-турумубуз балалык кезибиздеги тажрыйбалар, жашыруун каалоолор жана коркуулар менен кандай байланышта экенин түшүнүүгө жардам берет. Психоанализ аркылуу адам өзүнүн негизги мотивдерин, жашоосундагы кайталанган көйгөйлөрдүн себептерин ачып, ошол аркылуу жаңы, эркин жана толук кандуу жашоого жол таба алат. Бул жол бир аз узак болгону менен, ал өзүн-өзү толук түшүнүүгө жана ички гармонияга жетүүгө мүмкүндүк берет. Биздин Психотерапия: толук колдонмо бөлүмүбүздөн бул тууралуу дагы көп маалымат ала аласыз.

Психоанализдин тарыхы жана келип чыгышы

Психоанализдин негиздөөчүсү – австриялык невропатолог Зигмунд Фрейд, ал 19-кылымдын аягында жана 20-кылымдын башында өзүнүн революциялык теорияларын иштеп чыккан. Фрейд психиканын үч бөлүктөн турарын – Ид (аң-сезимсиз каалоолор), Эго (чындыкка ыңгайлашкан бөлүгү) жана Супер-Эго (коомдук эрежелерди жана моралды камтыган) – жана алардын ортосундагы чыр-чатактар ​​психикалык ооруларга алып келиши мүмкүн экендигин белгилеген. Ал ошондой эле аң-сезимсиздиктин маанисин, түштөрдүн символикасын жана эротикалык энергиянын (либидо) адамдын өнүгүүсүндөгү ролун изилдеген. Фрейддин эмгектери психологиянын өнүгүшүнө чоң таасирин тийгизип, кийинчерээк психодинамикалык психотерапия, аналитикалык психология (Юнг), объекттик мамилелер психотерапиясы, өзүн-өзү психологиясы сыяктуу көптөгөн багыттардын жаралышына жол ачкан. Убакыттын өтүшү менен психоанализдин ар кандай мектептери пайда болуп, алар Фрейддин идеяларын өнүктүрүп, кээде кайра карап чыгышкан. Мисалы, Альфред Адлер адлердик терапияны, ал эми Карл Юнг өзүнүн аналитикалык психологиясын иштеп чыгышкан. Учурда психоанализдин көптөгөн варианттары бар, алар ар кандай маселелерди чечүүгө багытталган, мисалы, трансферге багытталган психотерапия же интенсивдүү кыска мөөнөттүү динамикалык психотерапия.

Психоанализдин ыкмалары жана техникалары

Психоанализдин негизги максаты – адамдын аң-сезимсиз ойлорун, сезимдерин жана каалоолорун аң-сезимдүүлүккө алып чыгуу. Бул үчүн бир нече негизги ыкмалар колдонулат. Биринчиден, бул “эркин ассоциация” – пациент эч кандай цензурасыз, ойлогон нерсесин, сезген нерсесин, түш көргөн нерсесин айтып берүүгө аракет кылат. Терапевт бул айтылгандарды угуп, алардын ортосундагы байланыштарды, кайталанган темаларды жана жашыруун маанилерди издейт. Экинчиден, “түш чечмелөө” – түштөр аң-сезимсиздин тили катары каралып, алардагы символдорду талдоо аркылуу адамдын ички дүйнөсүн түшүнүүгө аракет кылынат. Үчүнчүдөн, “каршылыкты” (resistance) жана “трансферди” (transference) талдоо. Каршылык – бул пациенттин айрым темаларды талкуулоодон же эскерүүлөрдү айтуудан баш тартуусу, ал эми трансфер – пациенттин терапевтке мурунку мамилелеринин (мисалы, ата-энесине карата болгон сезимдери) которулушу. Терапевт бул процесстерди байкап, аларды талкуулоо аркылуу пациенттин өзүн-өзү түшүнүүсүнө жардам берет. Психоанализдин бул техникалары психодинамикалык психотерапияда да колдонулат, бирок алардын багыттары жана интенсивдүүлүгү ар кандай болушу мүмкүн.

Психоанализге кимдер кайрылат?

Психоанализ, биринчи кезекте, өзүн-өзү тереңирээк түшүнгүсү келген, жашоосундагы кайталанган көйгөйлөрдүн себептерин билгиси келген адамдарга жардам берет. Бул ыкма, айрыкча, терең тынчсыздануу, өнөкөт депрессия, мамилелердеги туруктуу кыйынчылыктар (мисалы, ишенимсиздик, байланыштын жоктугу), өзүн-өзү сыйлоонун төмөндүгү, жеке идентификация маселелери, балалык травмалардын кесепеттери менен күрөшкөн адамдарга сунушталат. Ошондой эле, жашоосунда чоң өзгөрүүлөр болгондо (мисалы, жоготуу, жаңы ролду кабыл алуу) же өзүнүн потенциалын толук ачууну каалаган адамдар да психоанализден пайда көрүшү мүмкүн. Бирок, психоанализ бардык эле адамдар үчүн ылайыктуу боло бербейт. Мисалы, оор психотикалык абалдарда же акыл-эсинин туруктуу бузулууларында, адатта, башка ыкмалар артыкчылыктуу болот. Психоанализ узак мөөнөттүү жана интенсивдүү процесс болгондуктан, пациенттин бул процессти баштоого жана улантууга даярдыгы маанилүү. Объекттик мамилелер психотерапиясы да ушул сыяктуу маселелерди чечүүгө багытталат.

Психоанализ боюнча адис болуу

Психоанализ боюнча адис болуу – бул узак жана терең билим алууну талап кылган процесс. Адатта, бул психология же психиатрия боюнча жогорку билим алган адамдар үчүн жеткиликтүү. Андан кийин, атайын психоаналитикалык институттарда же программаларда бир нече жылдык окуудан өтүү керек. Бул окууга теориялык билимди алуу, жеке психоанализден өтүү (болочок адистин өзүн-өзү түшүнүүсү үчүн) жана тажрыйбалуу адистин жетекчилиги астында практикалык иштерди аткаруу кирет. Психоанализ боюнча сертификациялоо – бул кесиптик стандарттарды жана этиканы сактоонун маанилүү бөлүгү. Эгер сиз психоаналитик издеп жатсаңыз, анын тийиштүү окуу жайды аяктаганын, сертификаты бар экендигин жана кесиптик ассоциациялардын мүчөсү экендигин текшерүү маанилүү. Ошондой эле, алгачкы консультациядан өтүп, адистин сиздин маселелериңизди чечүүгө жөндөмдүү экендигин жана анын стили сизге ылайыктуу экендигин баамдап көрүү сунушталат. Психодинамикалык психотерапия боюнча адистер да ушундай эле окуудан өтүшөт.

FAQ: Көп берилүүчү суроолор

Психоанализ деген эмне?

Психоанализ – бул адамдын психикасынын терең катмарларын, аң-сезимсиз процесстерди, балалык тажрыйбаларды жана алар азыркы жашоого кандай таасир этерин изилдөөчү ыкма. Ал психиканын ички дүйнөсүн түшүнүүгө жана жеке өсүүгө жардам берет.

Психоанализ кантип иштейт?

Психоанализде терапевт менен пациенттин ортосундагы ишенимдүү мамиле негизги орунда турат. Пациент эркин ассоциацияларды колдонуп, ойлорун, сезимдерин, түштөрүн айтып берет. Терапевт бул маалыматтарды талдап, аң-сезимсиз конфликттерди, коргонуу механизмдерин жана келип чыккан көйгөйлөрдүн себептерин ачууга жардам берет.

Психоанализ кимдерге пайдалуу?

Психоанализ, айрыкча, кайталануучу жашоо үлгүлөрү, терең ички конфликттер, тынчсыздануу, депрессия, мамилелердеги кыйынчылыктар, өзүн-өзү түшүнбөө сыяктуу маселелери бар адамдарга пайдалуу. Ал өзүн-өзү таанууга жана жашоого жаңы көз караш менен кароого жардам берет.